Uspon izraza situationship

Reč koja savršeno opisuje mnoge savremene veze ulazi u svakodnevni govor.

• Izraz situationship opisuje nejasne odnose i dobija na popularnosti od svog pojavljivanja 2008. godine.
• Reč situationship nastala je u Engleskoj 2008. godine, a njena upotreba naglo raste od 2023.
• Urban Dictionary je zabeležio i druge izraze sa nastavkom ship, ali nijedan nije prihvaćen tako široko kao situationship.

Razmislite na trenutak o tome koliko različitih izraza koristimo kada govorimo o privlačnosti i povezanosti među ljudima. Engleski jezik ima mnogo takvih reči, a rečnik kojim ih opisujemo neprestano se širi.

Izrazi koji označavaju bliskost

Ponekad su ove emocionalne veze uglavnom ili potpuno jednostrane, pa ih opisujemo rečima crush ili infatuation, odnosno simpatija i zaljubljenost.

Drugi put privlačnost može biti obostrana, ali kratkog veka. Kada je reč o dvoje mladih, recimo, kažemo da je to samo puppy love, odnosno mladalačka, štenećа ljubav.

Izrazi fling i dalliance takođe označavaju kratke veze, doduše intimnije prirode, dok su entanglements zamršene romanse koje traju duže.

Krovni izraz relationship, odnosno veza ili odnos, postoji u engleskom jeziku bar od 1724. godine, iako je u početku označavao bilo kakvu povezanost. Njegova upotreba za opisivanje emocionalne ili romantične veze iznenađujuće je nova. Najstariji primer koji navodi Oksfordski rečnik engleskog jezika potiče iz 1944. godine.

Kao izraz, relationship ne zadovoljava jer je preširok. Romantični partneri su u vezi, ali odnos postoji i među bivšim partnerima, članovima porodice, prijateljima i kolegama. Izraz često moramo dodatno da odredimo, recimo da kažemo da sa nekim imamo blizak ili udaljen odnos. Pored toga, intimne veze mogu biti veoma raznolike, pa opšta oznaka nije naročito zadovoljavajuća, a ni posebno korisna.

Fejsbuk je čuveno prepoznao ovaj problem i pokušao da ga reši. Kompanija je početkom 2006. godine među opcije za status veze dodala It’s complicated, odnosno komplikovano je. Nejasnoća ovog izraza učinila ga je iznenađujuće korisnim, pa je ušao u svakodnevni govor kao kratak opis za razne veze koje se stalno prekidaju i obnavljaju.

Neki izrazi za veze nedvosmisleno se odnose na fizičku bliskost. Izraz friends with benefits, odnosno prijatelji sa povlasticama, postoji od kasnih devedesetih, a komičar Bil Belami je tokom iste decenije popularizovao izraz booty call. Hooking up je, s druge strane, poznat po svojoj neodređenosti, jer može da opisuje veoma različite situacije, od običnog provođenja vremena sa nekim do seksualnog odnosa.

Uspon izraza situationship

Kako stvari stoje, jedan novi izraz za veze upravo doživljava svoj trenutak.

Prema bazi podataka Nexis Uni, prvi put se pojavio u štampi u martu 2008. godine, u Western Daily Pressu, regionalnim novinama sa jugozapada Engleske. U intervjuu su velšku televizijsku voditeljku Džozi Darbi pitali koja joj je omiljena reč. Odgovorila je da bi trebalo da kaže reč koju je sama izmislila, situationship, nešto poput veze, ali manje ozbiljno.

Pet godina kasnije, u novembru 2013, izraz se ponovo pojavio na stranicama časopisa Marie Claire. Tridesetjednogodišnja Erika ispričala je da je poslednjih pet godina sa istim momkom, ali da on ne želi da se obaveže, pa to naziva situationship, a ne relationship. Zanimljivo je da su u oba rana slučaja same osobe tvrdile da su skovale izraz, a sasvim je moguće da su to učinile nezavisno jedna od druge.

Početkom 2014. reč se pojavila i u britanskoj verziji televizijskog kviza Deal or No Deal. Prema transkriptu epizode, jedna takmičarka je uzviknula da je u situationshipu i dodala da je to jedna od tih modernih reči.

U nekim ranim primerima izraz je pisan sa crticom, stavljan pod navodnike ili praćen kratkim objašnjenjem značenja. Jedan tekst na platformi Medium iz 2016. godine koristio je sva ova sredstva. Ovakvi jezički pratioci često prate nove reči na njihovom debiju.

Posle sporadične i ograničene upotrebe tokom 2010-ih, situationship je počeo da se probija. To se može izmeriti kroz njegovo pojavljivanje u novinama i časopisima sa velikim tiražom.

Njujork tajms ga je, na primer, prvi put upotrebio sredinom 2016. godine u tekstu o epizodi muzičke dramske serije Empire na kanalu Foks. Urednici su izraz stavili pod navodnike i dali definiciju po kojoj je to nezvanična veza, ali možda nešto više od prijatelja sa povlasticama. Tokom narednih šest godina list je ovaj izraz upotrebio samo sedam puta. Međutim, 2023. godine situationship se pojavio u desetak tekstova, a do 2025. Tajms ga je koristio u proseku dva puta mesečno.

Sličan obrazac upotrebe vidi se i u Vašington postu. Njegovi novinari prvi put su upotrebili izraz početkom 2018, u priči o Melisi kojoj je u početku odgovarala neobavezna veza, ali je s vremenom poželela da njihov situationship dobije pravo ime. Posle toga se pojavljivao tek povremeno, a onda je upotreba ubrzala 2023. i 2024. godine.

Časopis The Atlantic počeo je da ga koristi prilično često od 2025. godine. Ako pogledamo tekstove objavljene na sajtu Psychology Today, vidimo da se upotreba ovog izraza utrostručila između 2024. i 2025. godine. Situationship je čak bio među četiri finalista izbora za reč godine Oksford juniverziti presa 2023. godine, ali ga je pobedila reč rizz, skraćeni oblik reči charisma, odnosno harizma.

Situationship je očigledno izveden iz reči relationship, a ship je veoma prilagodljiv nastavak koji se lako vezuje za razne imenice, kao u rečima citizenship, companionship i craftsmanship, odnosno državljanstvo, drugarstvo i zanatsko umeće. Zato ne čudi što iz njega nastaju i drugi izrazi za međuljudske odnose. Ipak, vrlo malo njih, a možda i nijedan, steći će dovoljno popularnosti da uđe u jezik kao punopravan član.

Urban Dictionary je, na primer, zabeležio crush ship još 2010. godine, a izraz delusionship pojavio se u jednom tekstu lista USA Today sredinom 2023. Crushship se, međutim, još nije pojavio u Tajmsu, Postu ni na sajtu Psychology Today, a delusionship se u Postu pojavio samo jednom, 2023. godine. Kakve god da su njihove vrednosti, ovim izrazima nedostaje ona suštinska neodređenost zbog koje je situationship toliko koristan.

Izvor/ Saznaj više: psychologytoday.com