Na današnji dan: Bitka na Zapadnoj Moravi ’44.

U pokušaju da pređe reku i prodre u Šumadiju četnike napada 2. proleterska divizija. Imala je verovatno oko 2.500 boraca, jer su na okupiranoj teritoriji borci NOV-a uspeli da sprovedu samo delimičnu mobilizaciju. Šumadiju je branila Rasinsko-toplička grupa korpusa potpukovnika Dragutina Keserovića. Pod Keserovićevom komandom i dalje se nalazio 2. kosovski korpus kapetana Žike Markovića. Posle prva dva dana bitke, stigli su i delovi Varvarinskog korpusa, kao i slabije nedićevske posade iz okoline.

Kruševački istoričar Adam Stošić, koji je Bitku na Zapadnoj Moravi, skrivanu pola veka, prvi opisao, beleži:

Prema strategiji četničkih komandi, trebalo je zadržati po svaku cenu prodor partizanskih jedinica preko Morave. Zato su pored reke iskopani rovovi od Bogdanja do Bošnjana i ovde se danonoćno stražarilo da bi se onemogućio prelaz protivnika.

Posle 5. septembra dolazilo je do gotovo svakodnevnih okršaja južno i jugozapadno od Trstenika i Kruševca. Bila je to uvertira za odlučujuću bitku, u koju partizani polaze 18. septembra. Preko Zapadne Morave oni kreću na dva sektora: Stopanja — Selište (iznad Kruševca) i Makrešane — Bošnjane — Vratare — Padež (ispod Kruševca), isturajući napred 4. crnogorsku brigadu. Tri od četiri bataljona ove brigade uspeli su da pređu reku do četiri časa popodne 19. septembra, posle „oštre borbe sa četnicima”, kako piše u zborniku „Oslobođenje Kruševca 1944”.

U noći između 19. i 20. septembra reku prelaze i jedinice koje su nastupale na sektoru Makrešane — Padež. Tokom 20. septembra vodile su se krvave borbe na levoj obali Zapadne Morave, ali odlučujući okršaji odigravaju se sutradan, 21. septembra, kada četnici kreću u protivofanzivu. Navodeći svedočenje seljaka iz Bele Vode da su se partizani prilikom bekstva davili u Zapadnoj Moravi, Stošić zaključuje:

Partizanske jedinice doživele su najveći poraz u kruševačkom kraju u toku rata.

Posle pobede u bici na Zapadnoj Moravi, Rasinsko-toplička grupa korpusa je nastavila da potiskuje 2. diviziju u pravcu Kopaonika i Jastrepca. Pošto su potukli partizane na desnom krilu, četnici su u noći između 24. i 25. septembra oslobodili Aleksandrovac i Brus. U toku 25. septembra borci Narodno-oslobodilačke vojske Jugoslavije su se povlačili i na levom krilu, odstupivši preko Rasine, na padine Jastrepca.

Izvor / Saznaj više : krusevacgrad.rs